برنامه‌ریزی ایران و آمریکا برای تفاهم تا ۲۰ خرداد؟! | «چارچوب مسقط» چیست؟

رویداد ۲۴| زمان و مکان دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا هنوز مشخص نشده، اما آنطور که رسانه‌های آمریکایی می‌گویند، این دور از گفت‌و‌گو‌ها بسیار مهم و اثر گذار خواهد بود. جدای از ابراز امیدواری‌های مقامات آمریکایی، از ترامپ گرفته تا سخنگوی وزارت خارجه دولت او؛ رسانه‌های غربی و مشخصا آمریکایی از نزدیک بودن توافق می‌گویند!

در این راستا سی‌ان‌ان مدعی شده که طرفین در نشست بعدی می‌توانند به توافق برسند. در عین حال لارا روزن، خبرنگار آمریکایی حوزه سیاست خارجی نوشته که «ایالات متحده و ایران در حال حاضر تلاش می‌کنند تا در صورت امکان، پیش از نشست آتی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تاریخ ۹ تا ۱۰ ژوئن (۱۹ یا ۲۰ خرداد)، متن چارچوبی تفاهم سیاسی خود را نهایی کنند.»

او به نقل از یک منبع آگاه نوشته که احتمالاً این سند به افتخار پایتخت عمان که تا کنون برای برگزاری پنج دور مذاکره در مسقط و رم میانجی‌گری کرده، «چارچوب مسقط» نام خواهد گرفت.

همزمان با مخابره این اخبار، گفته می‌شود که ترامپ به نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل گفته که به ایران حمله نکند. نکته قابل توجه اینکه رسانه‌های پیش‌تر از پرتنش بودن گفت‌وگوی ترامپ و نتانیاهو نوشته بودند. در عیه حال دونالد ترامپ تأیید کرده که هفته گذشته در تماس تلفنی با نتانیاهو، به او گفته از اقدام نظامی که می‌تواند به روند مذاکرات آمریکا و ایران برای دستیابی به توافق جدید هسته‌ای لطمه بزند، خودداری کند.

ترامپ پس از مراسم تحلیف «ژانین پیرو»، مجری شبکه فاکس‌نیوز، به‌عنوان دادستان موقت ناحیه کلمبیا، در پاسخ به خبرنگاران گفت: «در تماس تلفنی ۲۲ مه با نتانیاهو گفتم، "فکر نمی‌کنم این کار در حال حاضر مناسب باشد"، چون اگر بتوانیم این را با یک سند خیلی قوی حل کنیم… با بازرسی و بدون اتکا به اعتماد… به او گفتم که در حال حاضر این کار نابه‌جاست، چون خیلی به راه‌حل نزدیکیم».

ترامپ در ادامه اضافه کرد: «البته این وضعیت ممکن است در هر لحظه تغییر کند. ولی در حال حاضر فکر می‌کنم آنها می‌خواهند توافق کنند، و ما هم می‌توانیم توافق کنیم و جان‌های زیادی را نجات دهیم.»

لازم به ذکر است که پیش از ترامپ، کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید به‌روشنی نشان داده بود که ترامپ فعلاً به نتانیاهو در مورد اقدام نظامی علیه ایران چراغ قرمز نشان داده است. او گفته بود: «رئیس‌جمهور کاملاً روشن ساخته است که می‌خواهد در صورت امکان به توافقی با ایران برسد. رئیس‌جمهور یک معامله‌گر است و به دیپلماسی باور دارد، و این را صریحاً به نخست‌وزیر اعلام کرده است».

«چارچوب مسقط» چیست؟

در این شرایط حال لارا روزن، خبرنگار آمریکایی از تلاش طرفین برای تفاهم پیش از نشست شورای حکام می‌گوید. علی واعظ، مدیر برنامه ایران در گروه بین‌المللی بحران، نیز در این‌باره گفته: «فکر می‌کنم احتمالاً هفته آینده یا آخر هفته آینده، قطعاً یک دور دیگر از مذاکرات (بین آمریکا و ایران) برگزار خواهد شد تا بتوانند متن این توافق چارچوبی را نهایی کنند. به‌نظر من، این چارچوب بسیار کلی خواهد بود.»

گمان می‌رود که پیشنهاد عمان برای رسیدن به یک تفاهم موثر بوده است. ظهره‌وند، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در ایران اشاره کرده که محتوان پیشنهاد عمان «تعلیق در برابر تعلیق» یعنی تعلیق غنی‌سازی در مقابل تعلیق تحریم‌ها است.

علی واعظ هم گفته: «من احتمال توافق بر سر نوعی "چیزی در برابر چیزی" را رد نمی‌کنم، که بتواند خواسته‌های اروپایی‌ها را برای تعویق مکانیسم بازگشت خودکار تحریم‌ها (snapback) برآورده کند.»

گفتنی است، اروپایی‌ها دائما در حال تهدید به فعال سازی مکانیسم ماشه هستند و ایران را به خصوص در هفته‌های اخیر بسیار تحت فشار گذاشته‌اند. ایران نیز ساکت نماند و پاسخ‌های قاطعی به آنها داده است. با این حال طرفین مذاکره خوب می‌دانند که برای داشتن زمان کافی جهت رسیدن به توافق مورد نظر خود نیاز دارند که سازوکار اسنپ‌بک تمدید شود. از رو جلسه آتی شورای حکام در بیست خرداد بسیار حائز اهمیت است. همان جلسه‌ای که لارا روزن می‌گوید تا پیش از آن «چارچوب مسقط» مورد توافق قرار خواهد گرفت.

بر اساس گزارش این خبرنگار آمریکایی تلاش و ترجیح دولت ترامپ این است که «چنین توافقی با گام‌های عملی همراه باشد، مثل ارسال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به خارج از کشور، یا سایر اقدامات اعتمادساز.» حال باید منتظر ماند و دید که ایران زیر بار ارسال ذخایر اروانیوم به خارج از کشور خواهد رفت یا خیر. به هرحال مساله غنی‌سازی و ذخایر غنی‌سازی برای ایران بسیار حائز اهمیت است و در هفته‌های اخیر چالشی جدی در روند مذاکرات بوده است.